Թեմա՝
Մհերի դուռը. էպոսից մինչև ժամանակակից վերածվում
Ներածություն
Հայ ժողովուրդը ունի մի եզակի էպոս՝ «Սասունցի Դավիթ», որը դարեր շարունակ բանավոր ձևով փոխանցվել է սերնդեսերունդ։ Այն առաջին անգամ գրի է առնվել 1873 թվականին ազգագրագետ Գարեգին Սրվանձտյանի կողմից։
Էպոսը բաղկացած է չորս հիմնական մասերից՝ Սանասար և Բաղդասար, Մսրա Մելիք, Սասունցի Դավիթ և Մեծ Մհեր։
Էպոսի վերջին և ամենախորհրդավոր մասը՝ Մհերի դուռը, սիմվոլիկ ավարտ է հերոսական դարաշրջանի, և վերջին շրջանում այդ թեմային անդրադարձել է նաև գրող Սուրեն Դանիելյանը՝ ստեղծելով համանուն գիրքը։
«Մհերի դուռը» էպոսում
Մեծ Մհերը՝ Սասունցի Դավթի որդին է։ Նա ծնվել էր խիզախությամբ ու գերմարդկային ուժով։ Բայց երբ աշխարհը դարձավ անարդար, Մհերը, չկարողանալով այլևս ապրել այդ իրականության մեջ, հեռացավ։
Նա հասավ Վանա լեռները, որտեղ, ըստ ավանդության, ժայռը բացվեց իր առաջ։ Նա մտավ ներս և դուռը փակվեց։ Այդ պահից Մհերը համարվում է կենդանի, բայց անտեսանելի՝ սպասող մի ժամանակի, երբ աշխարհը կրկին կդառնա արդար։
Ժամանակակից մոտեցում. Սուրեն Դանիելյանի գիրքը
Վերջերս գրող և փիլիսոփա Սուրեն Դանիելյանը գրել է ժամանակակից գրական վերլուծություն՝ վերնագրված «Մհերի դուռը»։
Այս գրքում Մհերը ներկայացվում է ոչ միայն որպես դյուցազուն, այլ որպես հոգևոր ճանապարհորդ, ով գնում է դեպի ներս՝ հասկանալու աշխարհի ճակատագիրը։ Գրքում ներառված են Մհերի խորիմաստ մտքերը, որոնք վերաբերում են ժամանակակից մարդու հոգևոր դատարկությանը և բարոյական արժեքների անկմանը։
📖
Մհերի խոսքերից մի հատված գրքից.
«Ես գնացի ժայռի ետևը, որովհետև մարդիկ կորցրին մարդու կերպարը։ Բայց ես այնտեղ չեմ մեռել, այլ սպասում եմ, երբ ձեր սրտերը դարձյալ լույս կլցվեն»։
Այս խոսքերը ապացուցում են, որ Մհերի քայլը ոչ թե պարտություն էր, այլ՝ հույսի խոր արարք։
Իմ տեսակետը
Երբ ես կարդացի Մհերի դռան մասին, ինձ շատ ուժեղ զգացմունք պատեց։ Մհերը ուժեղ էր, բայց չէր պայքարում մարդկանց դեմ։ Նա չցանկացավ կռվել, երբ հասկացավ, որ մարդիկ իրար խաբում են, ապրում են առանց արդարության։
Նրա որոշումը՝ փակվել ժայռի մեջ, ինձ ստիպեց մտածել. իսկ ես կկարողանա՞մ ապրել մի աշխարհում, որտեղ սուտն ու չարը հաղթում են։ Մհերը չհանձնվեց, նա պարզապես սպասում է մեզ։
Եզրակացություն
«Մհերի դուռը» ոչ միայն էպոսի ավարտն է, այլ նաև մտածելու, խորհելու և ինքդ քեզ վերագտնելու խորհուրդ։
Սուրեն Դանիելյանի գրքի միջոցով մենք այսօր էլ կարող ենք խոսել Մհերի հետ՝ լսել նրա ձայնը ժայռից, որը մեզ հիշեցնում է, որ իսկական հերոսը նա է, ով ընտրում է լռությունը, երբ աշխարհը դադարում է լսել ճշմարտությունը։
📎 Օգտագործված գրականություն՝
- Գարեգին Սրվանձտյան, «Սասունցի Դավիթ» (գրի առում, 1873)
- Սուրեն Դանիելյան, «Մհերի դուռը», Երևան, վերջին հրատարակություն
- Բանավոր էպոսի նյութեր, հանրագիտարանային աղբյուրներ

